Click here to send us your inquires or call (852) 36130518

[ECHO �LONSKA]  [FORUM]  [SERVIS]  [�LONSK]  [RUCH AUTONOMII �L�SKA]

« IMPRESSUM

KONTAKT

post@EchoSlonska.com

14_10/2003

ECHO �LONSKA

« nazot «


Gwara g�rno�l�ska

oprac. Szczepan Ca�ek,
Chennevières-sur-Marne Cedex —
ASSiMiL Polska Sp. z o.o.,
Krak�w 2002, 95 s.

Najciekawsze wydaje si� to, �e ksi��eczka Gwara g�rno�l�ska ukaza�a si� w serii „J�zyki Obce w Podr�y”. Zapisano wszak tony papieru i po�wi�cono wiele godzin na uczone konferencje i rozmowy przy rodzinnych sto�ach na temat: Czym jest mowa �l�zak�w? Dialekt to, konglomerat gwar czy j�zyk mniejszo�ci narodowej itd., a tu polski oddzia� francuskiego wydawnictwa ksi��ek do nauki j�zyk�w metod� intuicyjnego przyswajania jakby nigdy nic wydaje Gwar� g�rno�l�sk� po ksi��kach o j�zykach angielskim, francuskim, greckim, szwedzkim..., a przed dotycz�cymi chi�skiego, japo�skiego, tajskiego...

Co czytelnik znajdzie w omawianej ksi��eczce? Na pocz�tku w kilku kr�tkich rozdzia�ach opisano histori� �l�ska. Potem id� sprawy j�zykowo-gramatyczne (m.in. o odpowiadaj�cym polskiemu ko�cowemu �-� �l�skiemu -a, tj. widza ta baba, o odmianie czasownika by� i o „magicznym s��wku ��naczy�”). Rozdzia� „Kto to je �l�zok” prezentuje podzia�y mieszka�c�w (czy tradycyjne?) na pniok�w, krzok�w i ptok�w, daje podstawowe informacje o rodzinie, �wi�tach rodzinnych i o pracy na „grubie czyli kopalni”, o ogrodzie, o domu i jego tradycyjnym wyposa�eniu, ubraniach, imionach, wreszcie o „piwie – �l�skim napoju” (nie bez znaczenia jest fakt sponsorowania ksi��ki przez pewn� firm� z Tych�w), jest i par� wic�w. Wyodr�bnia si� spory dzia� „Kuchnia �l�ska”, gdzie s� nie tylko opisy �obiadu i ko�ocza, ale te� przepisy – po �l�sku! Pod ka�dym przepisem jest s�owniczek. Ca�o�� zamyka s�owniczek z ponad 700 wyrazami i kilkadziesi�t wyra�e� typu: bo go ga�ba, ju� mom nieskoro, przi�� do ko�cio�a ksi�dza sebleka�.

Dziwi informacja, �e „obecnie region �l�ski jest podzielony na dwa wojew�dztwa: Dolno�l�skie i G�rno�l�skie”. Przyda�by si� te� spis �r�de�, z kt�rych czerpano informacje, cho�by odno�nik do Ma�ego s�ownika gwary G�rnego �l�ska. Na s. 20 jest regu�a: „Wszystkie rzeczowniki rodzaju �e�skiego w bierniku liczby pojedynczej maj� ko�c�wk� -a", a na s. 44 „Rodzina idzie rano do ko�cio�a na [kogo? co? – AC] mszo”. A rzeczowniki rodzaju �e�skiego zako�czone na sp�g�osk�, takie jak noc? One te� nie maj� w bierniku -a! Takich niedopracowanych drobiazg�w jest wi�cej – cz�� wynika z trudno�ci opisywania nieskodyfikowanego j�zyka, a cz�� pewnie z po�piechu. Pisownia polska biee i �l�ska nojlyprzy ‘najlepszy’ nie jest godna polecenia. W�tpliwe te� mog� by� niekt�re has�a i ich definicje. A co badacze �l�skiej to�samo�ci s�dz� o teorii, �e przezwisko hanys pochodzi „prawdopodobnie od popularnych kiedy� w�r�d g�rnik�w cukierk�w zwanych kopalniokami. Mia�y one any�kowy smak, a any� z kolei to po �l�sku hanys”?

Wygl�d ksi��ki i tytu� serii mo�e sugerowa�, �e znajdziemy w niej tak�e elementy „rozm�wkowe”, podstawowe frazy: powitania, pytanie o drog�, pytanie o cen�, liczebniki, dni tygodnia itd. Brak takiego dzia�u jest po cz�ci zrozumia�y, bo przecie� mo�na si� wsz�dzie porozumie� po polsku, ale czy� nie cieszy�yby nieuprzedzonych mieszka�c�w i takich�e turyst�w frazy: Dejcie mi uoziym �ym��w? Wydanie rozm�wek g�rno�l�skich wydaje si� wielce po��dane.

Ci�gle trwaj� spory o status mowy �l�zak�w i ci�gle mo�na us�ysze� rozbrajaj�ce i troch� pora�aj�ce „oni m�wili po �l�sku, nic nie mog�am/-em zrozumie�”. Zatem skoro dla niekt�rych – mimo szeroko znanych opinii fachowc�w – j�zyk i �wiat �l�zak�w s� obce, niech maj� pomoc w podr�y, czy to b�dzie zwiedzanie (oby modne i dochodowe) przez prawdziwych turyst�w dzielnic z familokami i architektur� przemys�ow�, czy poznawanie w�asnego miasta przez tych jego mieszka�c�w, kt�rzy dopiero niedawno „zauwa�yli” specyfik� regionu.

Wydawcy omawianej ksi��ki nie wdaj� si� w spory polityczne ani politycznoj�zykowe. Pisz�: „Ksi��ka [...] ma u�atwi� poznanie nie tylko gwary �l�skiej, ale i regionu, z kt�rego si� ona wywodzi”, a to jest bardzo dobry cel, bo zawsze lepiej jest wiedzie� co� ni� nic. Mo�e zw�aszcza o G�rnym �l�sku.

Artur Czesak
[ur. 1973, asystent w Instytucie J�zyka Polskiego PAN w Krakowie]


 

 


« zur�ck «

[ HOME ] [ INDEX ] [ FORMAT-A4 ] [ ARCHIV-2002 ] [ SUCHEN ]

Addmotor Electric Bike| Electric bike shop / electric bicycle shop Electric bike review| Electric trike| Fat tire electric bike| Best electric bike| Electric bicycle/E bike| Electric bikes for sale| Folding electric bike| Electric mountain bike| Electric tricycle Mid drive electric bike| Juiced Bikes Pedego Rad-Power

Tomtop| Online shop| Online Einkaufen

地產代理/物業投資| 租辦公室/租寫字樓| 地產新聞| 甲級寫字樓/頂手| Grade A Office| Commercial Building / Office building| Hong Kong Office Rental| Rent Office| Office for lease / office leasing| Office for sale| Office relocation

DecorCollection European design furniture| sofa hk| sofas| beds| coffee tables| dining tables| dining chairs| sideboards| furniture hk| Cattelan Italia| Koinor

International schools hong kong| Wycombe Abbey| private school hong kong| English primary school Hong Kong| primary education| boarding school Hong Kong| Wycombe Abbey School

邮件营销| 電郵推廣| 邮件群发软件| Email Marketing| 搜尋引擎優化 SEO